Het komt vaker voor dan mensen denken: iemand wordt algemeen buiten de groep gehouden of steeds op dezelfde manier lastiggevallen. Dit gebeurt niet één keer, maar keer op keer. Vaak gaat het om grenzen die overschreden worden en draait het niet alleen om kinderen, maar ook om volwassenen. Pesten kan in verschillende omgevingen voorkomen en het komt vaker voor dan mensen willen toegeven.
Herhaald en opzettelijk gedrag
Pesten is niet zomaar een ruzie of een grapje. Het gaat om gedrag dat steeds opnieuw gebeurt, met opzet. Eén persoon of een groep heeft macht over iemand anders. Ze proberen diegene bang, verdrietig of onzeker te maken. Dit gebeurt meestal door vervelende opmerkingen, uitschelden, roddelen of iemand negeren. Het onderscheid met plagen is dat pesten langer duurt en de gepeste zich steeds alleen voelt. In het algemeen ontstaat pestgedrag wanneer iemand herhaaldelijk wordt buitengesloten of uitgelachen door anderen.
Verschillende vormen van pesten
Pesten kan op veel manieren gebeuren. Soms gebeurt het direct, zoals slaan, schoppen of vervelende bijnaam geven. Dit heet fysiek of verbaal pesten. Vaak gaat het verder dan dat. Pesten kan ook heel onzichtbaar zijn, bijvoorbeeld door iemand nooit mee te vragen, expres negeren of nare berichten sturen op sociale media. Dit laatste noemen we cyberpesten. Pesten is meestal niet te herkennen aan één soort gedrag, maar juist doordat het door blijft gaan. Dit aanhoudende karakter maakt het verschil met een gewone ruzie of een misverstand. Ook plaatsonafhankelijk kan pesten doorgaan, zoals via telefoons, games of social media. Iedereen kan er mee te maken krijgen, zowel op school, werk, online of zelfs thuis.
De gevolgen van pesten zijn groot
Wat veel mensen niet altijd weten, is dat pesten hele ernstige gevolgen kan hebben voor degene die het overkomt. Het zorgt vaak voor blijvende onzekerheid en verdriet. De gepeste persoon krijgt soms het gevoel dat hij of zij nergens bij hoort. Dit kan zorgen voor stress, slapeloosheid of zelfs lichamelijke klachten zoals buikpijn of hoofdpijn. In sommige gevallen raken mensen zo erg van streek dat ze zich helemaal willen terugtrekken uit het contact met anderen. Ook blijft het gevoel van onveiligheid lang hangen. Niet alleen het slachtoffer, maar ook anderen die het zien gebeuren, kunnen zich minder fijn voelen in die omgeving. Op de lange termijn kan dit problemen geven op school of op werk. Het vertrouwen in anderen wordt minder en het kan veel invloed hebben op hoe iemand over zichzelf denkt.
Herkenning en aanpak van pesten
Om pesten te stoppen, is het belangrijk dat mensen leren de signalen te zien. Vaak durven slachtoffers niet te vertellen wat er gebeurt. Ze schamen zich of zijn bang voor meer pesterijen. Ze worden stiller, willen niet meer naar school of werk, of trekken zich terug. Ook krijgen ze soms minder goede cijfers of laten ze minder motivatie zien. Het herkennen van deze veranderingen kan het verschil maken. Praten over wat er gebeurt helpt om het probleem naar voren te brengen. Het is belangrijk dat omstanders niet wegkijken. Door samen te werken aan een veilige sfeer, zorgen we ervoor dat iedereen zich gezien en veilig voelt. Meestal helpt het als mensen samen duidelijke regels afspreken tegen pesten, zowel op school, online als op het werk.
Pesten stopt niet vanzelf
Soms lijkt het alsof pesten iets is wat vanzelf overwaait, maar dat is niet waar. Het stopt pas als mensen in actie komen. Dat begint met praten, luisteren en samen oplossingen zoeken. Luisteren naar het verhaal van de gepeste persoon kan veel opluchting geven. Ook mogen pesters leren wat hun woorden en daden met anderen doen. Het helpt als ouders, leraren en collega’s niet alleen goede afspraken maken, maar deze ook echt naleven. Samen zorgen voor een fijne omgeving werkt het beste tegen pesten. Dat gaat niet alleen over regels, maar vooral over begrip en steun aan elkaar geven.
Veelgestelde vragen over wat is pesten
-
Vraag: Hoe kun je pesten herkennen?
Pesten herken je vaak doordat iemand zich terugtrekt en minder vrolijk is dan normaal. Slachtoffers van pesten durven het vaak niet zelf te vertellen. Ze missen motivatie, willen niet naar school of werk, of krijgen lichamelijke klachten zoals buikpijn.
-
Vraag: Wat kun je als omstander doen tegen pesten?
Als je ziet dat iemand gepest wordt, is het goed om niet weg te kijken. Praten met een volwassene of iemand die je vertrouwt helpt om het pestgedrag te stoppen. Geef steun aan de persoon die wordt gepest en laat merken dat die niet alleen staat.
-
Vraag: Zijn plagen en pesten hetzelfde?
Plagen en pesten lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Bij plagen is het vaak eenmalig en lachen beide mensen erom. Pesten gebeurt steeds opnieuw en zorgt ervoor dat de ander zich verdrietig voelt. Het stopt niet uit zichzelf.
-
Vraag: Wat is cyberpesten?
Cyberpesten is pesten dat digitaal gebeurt, bijvoorbeeld via sociale media, chat of apps. Mensen sturen gemene berichten, roddelen online of zetten nare foto’s of filmpjes op internet. Het slachtoffer wordt hierdoor vaak ook buiten school of werk gepest.
